راهنمای خرید نرم افزار

وب سایت روانشناسی امین

فروشگاه روانشناسی

عضويت در كانال تلگرام وب سايت روانشناسي امين

راهنمای خرید نرم افزار

راهنمای خرید نرم افزار

وب سایت روانشناسی امین

راهنمای خرید نرم افزار

وب سایت روانشناسی امین

افزایش بازدید3

پشتیبانی

امین عزیزی
Telephone number of امین عزیزی 09175382824

جستجو

فیس بوکفروشگاه فروشگاه RSS

حاضرین در سایت

ما 42 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

بررسی رابطه بین باورها و مکانیسم های دفاعی در افراد وسواسی و عادی

آخرین به روز رسانی سه شنبه, 29 بهمن 1392 11:07

بررسی رابطه بین باورها و مکانیسم های دفاعی در افراد وسواسی و عادی

 

بررسی رابطه بین باورها و مکانیسم های دفاعی در افراد وسواسی و عادی

فريده حميدی[1] ، سارا شيرازی[2]

مقدمه: اختلال وسواس يكي از اختلالات اضطرابي شايع است كه افراد مبتلا را معمولاً دچار پريشاني شديد مي‌كند و روال طبيعي زندگي آنها را به شدت مختل مي‌نمايد. در طبقه بندي اختلالات، در راهنماي تشخيصي و آماري بيماريهاي رواني (DSM-IV-TR)، اختلال وسواس فكري، عملي در گروه اختلالات اضطرابي قرار دارد. از آنجا كه در DSM  اضطراب به عنوان هسته اصلي نشانه‌هاي OCD در اولويت قرار داده شده بنابراين اين اختلال در گروه اختلالات اضطرابي قرار گرفته است (استين [3]،2002)

 

افكار وسواسي، تفكرات، عقايد، تكانه‌ها يا تصاوير ثابتي هستند كه به نظر مي‌رسد به خود آگاه فرد هجوم مي‌آورند و اعمال وسواسي رفتارها يا اعمال ذهني تكراري و سر سختي هستند كه افراد احساس مي‌كنند مجبورند آنها را انجام دهند تا از بروز اضطراب جلوگيري كنند و يا حداقل آن را كاهش دهند (كوپر[4]،2001) گستره عادات و افكار وسواسي و اجتنابهاي ناشي از آن نامحدود است و شدت و ضعف اين اختلال نيز وابسته به ميزان گستردگي پيامدهاي آن در زندگي افراد مبتلا است از سوي ديگر علاوه بر افراد مبتلا، خانواده و اطرافيان آنها نيز از پيامدهاي آن مصون نخواهند ماند. به نظر الیس [5](1985) مشکل فرد بر اثر افکار و نظام اعتقادی نامعقول به وجود می‌آید. هرگاه حادثه‌ای به وقوع پیوندد، فرد با توجه به تمایلات ذاتی خود از آن واقعه می‌تواند دو برداشت کاملاً متفاوت و متضاد داشته باشد: یکی افکارو اعتقادات معقول که با رفتار سالم و منطقی همراه است دیگری افکار و اعتقادات نامعقول که به اضطراب و نگرانی می‌انجامد.

مکانیزم‌های دفاعی فرايند خودكار روان شناختي است كه از فرد در مقابل اضطراب و در مقابل آگاهي از عوامل فشارزا و خطرات دروني و بيروني حمايت مي‌كند. مكانيزم‌هاي دفاعي بين واكنش فرد به تعارض‌هاي هيجاني و عوامل فشار زاي بيروني، نقش ميانجي را دارند. بعضي از مكانيزم‌هاي دفاعي (مانند فرافكني، دو نيمه سازي و برون ريزي) تقريبآ هميشه ناسازگارانه‌‌‌اند. برخي ديگر نيز مانند بازداري (منع) و انكار ،بسته به شدت انعطاف پذيري و زمينه‌اي كه در آن رخ مي‌دهند، ممكن است ناسازگارانه يا سازگارانه باشند (نیکخو،1380 ( .

فهم مکانیزم‌های دفاعی در جریان تشخیص بالینی، درمانگری و نیز پیش آگهی درمانی، اهمیتی در خور توجه دارد و نیز سبکهای دفاعی در گستره بهنجار، می‌تواند سازش یافتگی فرد را تداوم بخشد و آدمی را در رویارویی با تغییرات روان‌شناختی و نیز محرک‌های تنیدگی‌زای محیطی مدد رسانند (باند[6]، 2004).

با توجه به توضيحات فوق لزوم بررسي مكانيزمهاي دفاعي بيماران طبقات اختلالات رواني ،امري شايسته و بايسته به نظر مي‌رسد و با در نظر گرفتن اهميتي كه دفاع‌ها در بحث درمان و حتي پيشگيري از اختلالهاي رواني دارند، در اين تحقيق نيز ارزيابي مكانيزمهاي دفاعي يكي از اختلالهاي اضطرابي يعني اختلال وسواس فكري– عملي محور اصلي بحث و بررسي است.

روش: اين طرح از نظر هدف (کاربردی) و از نظر اجرا ( توصيفی- همبستگی) مي‌باشد. نمونه اين پژوهش از افراد مبتلا به اختلال وسواس فكري– عملي (پنجاه نفر،گروه وسواسي) كه به شيوه غير تصادفی و هدفمند انتخاب شده‌اند و افراد عادي (صد نفر،گروه دانشجويان) كه به شيوه نمونه‌گيری تصادفی ساده انتخاب شده‌اند، تشكيل مي‌شود. مقياس‌های مورد استفاده در اين پژوهش عبارتند از پرسشنامه سبك هاي دفاعيDSQ-40 ، آزمون صد سوالي باورهاي غير منطقي جونزIBT و مقیاس وسواسی– جبری ییل براون Y-BOCS (براي افراد وسواسي) و يك پرسشنامه دموگرافيك است. در اين پژوهش از روش‌های تجزيه و تحليل آماری (ميانگين، همبستگی پيرسن و آزمون t برای بررسی و مقايسه ميانگين‌های مستقل ) استفاده شده است.

نتايج: نتايج نشان داد که سه باور غيرمنطقي از ده باور ارتباط مستقيم و معناداري با مكانيزم دفاعي نوروتيك در افراد عادي دارد كه اين سه باور شامل توقع تاييد از ديگران، انتظارات بيش از حد از خود وكمال گرايي مي‌باشد. سه باور غيرمنطقي واکنش به ناکامی‌ها، بي مسئوليتي عاطفي، نگراني زياد توام با اضطراب با مكانيزم دفاعي رشد يافته در افراد وسواسي ارتباط معنادار و معكوس دارد. هيچيك از باورهاي غيرمنطقي با مكانيزم دفاعي رشد يافته در افراد عادي ارتباط معنادار ندارد. تنها دو باور غير منطقي انتظارات بيش از حد و درماندگي نسبت به تغيير با مكانيزم دفاعي رشد نايافته در افراد وسواسي ارتباط مستقيم و معنادار دارد. پنج باور غير منطقي توقع تاييد از ديگران، انتظارات بيش از حد از خود، واکنش به ناکامی‌ها، نگراني زياد توام با اضطراب، كمال گرايي با مكانيزم دفاعي رشد نايافته در افراد عادي ارتباط معنادار دارد.

بحث و نتيجه‌گيري: افراد وسواس براي كاهش اضطراب و حفظ من با شدت بيشتري از مكانيزم‌هاي دفاعي استفاده مي‌كنند. نتايج بدست آمده با نظرات رايج در ديدگاه رواپویشی مبتني بر استفاده افراطي از مكانيزم‌هاي دفاعي در افراد مبتلا به اختلالات رواني، از جمله اختلال وسواس فكري– عملي همخوان است. علاوه بر اين به منظور بررسي مكانيزم‌هاي دفاعي در افراد وسواسي و افراد بهنجار مورد مقايسه قرار گرفت. متداول‌ترين مكانيزم‌هاي دفاعي در افراد وسواسي، به ترتيب مكانيزم‌هاي دفاعي خنثي سازي، انكار، گوشه‌گيري، بازگشت، واكنش سازي، توجيه و تصعيد هستند.

 مكانيزم‌هاي دفاعي گوشه‌گيري نيز يكي ديگر از مكانيزم‌هاي دفاعي متداول در افراد مبتلا به اختلال وسواس فكري- عملي است. گوشه‌گيري مي‌تواند به دليل عدم توانايي برقراري ارتباط مناسب و صميمانه با ديگران باشد كه بخشي از آن به دليل وجود علائم اختلال وسواس فكري–عملي به وجود مي‌آيد. بنابر اين بسياري از مبتلايان به اختلال وسواس فكري– عملي علاوه بر عدم برخورداري از ارتباطات مناسب با ديگران ،در اشتغال خويش نيز دچار مشكلاتي مي‌شوند و در موارد شديد اين اختلال، آنها به شدت افسرده مي‌شوند و براي كاهش سرخوردگي و تحقير خويش و در ارتباطات بين فردي به دنياي دروني خويش پناه برده، از ارتباطات خويش مي‌كاهند و به طور كلي به مكانيزم‌هاي دفاعي گوشه‌گيري توسل مي‌جويند.

يافته‌هاي اين پژوهش همچنین نشان مي‌دهد كه مكانيزم‌هاي دفاعي واكنش‌سازي در افراد مبتلا به اختلال وسواس فكري- عملي بيش از افراد بهنجار وجود دارد كه با نظر فرويد مبني بر اين كه مكانيزم‌هاي دفاعي واكنش سازي در افراد وسواسي بيشتر از ساير افراد ديده مي‌شود (ناگرا[7]، 2000) همخوان است. مكانيزم‌هاي دفاعي توجيه نيز در افراد وسواسي بيشتر از افراد بهنجار ديده مي‌شود كه به نوبه خود بر ادراك آنها از واقعيت تاثير مي‌گذارد.

 



[1] استاديار روان شناسی دانشگاه تربيت دبير شهيد رجايی

[2] کارشناس ارشد روان شناسی

 

[3] - Stein,D

[4] - Cooper, A 

[5] - Ellis,A

[6] - Bond,M

[7] Nagra.H.M.b

نظرات   

 
0 #1 تور چین 1395-02-08 05:53
سلام و خسته نباشید
دست شما درد نکنه مفید بود

سلام
ممنون
موفق باشید
نقل قول
 

اضافه کردن نظر